پزشکی روان‌تنی یا پزشکی ذهن و بدن، یک حوزۀ میان رشته ای است که به بررسی تاثیر عوامل اجتماعی، روانی، رفتاری بر فرآیندهای بدن و کیفیت زندگی در انسان می پردازد. در این حوزه بررسی می‌شود که عوامل روانی، رفتاری و اجتماعی چگونه می‌توانند تجربه علائم جسمی، سازگاری با بیماری و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند؛ علائم جسمی واقعی‌اند و نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
قرار بر این است که در این موسسه به طور تخصصی از مدل های درمانی مبتنی بر شواهد علمی روز نظیر (روان درمانی بدن مندی، روان درمانی سوماتیک، درمان های مبتنی بر هشیاری فراگیر و …) در درمان و کنترل این بیماری ها استفاده شود.
پزشکی روان‌تنی یا پزشکی ذهن و بدن، یک حوزۀ میان رشته ای است که به بررسی روابط بین عوامل اجتماعی، روانی، رفتاری بر فرآیندهای بدن و کیفیت زندگی در انسان می پردازد. در این حوزه بررسی می‌شود که عوامل روانی، رفتاری و اجتماعی چگونه می‌توانند تجربه علائم جسمی، سازگاری با بیماری و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند؛ علائم جسمی واقعی‌اند و نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. اختلال‌های روان‌تنی، شامل اختلال‌هایی است که در آن‌ها نشانه‌ها مستقیماً مربوط به آسیب مغزی یا وجود یک وضع غیرعادی در محیط زیست شیمیایی مغز است.
تشخیص اختلال روان‌تنی، زمانی صورت میگیرد که یک اختلال با آسیب جسمانی شناخته‌شده وجود داشته باشد و رویدادهایی که از نظر روانشناختی معنادار هستند، قبل از اختلال واقع شده و به شروع یا وخیم‌تر شدن آن کمک می کنند. اختلال‌های جسمانی‌شکل، مبنای جسمانی شناخته‌شده‌ای ندارند اما اختلال‌های روان‌تنی، مبنای جسمانی دارند.، دستگاه‌هایی نظیر: دستگاه تنفسی، دستگاه قلبی – عروقی، پوست و دستگاه معدی – روده‌ای و اندام‌های حسی. در هر فرد ممکن است تنها یک دستگاه عضوی در برابر تأثیرات روانی آسیب‌پذیر باشد.
پزشکی ذهن ـ بدن سعی دارد تا بخش های پراکندۀ دانش ما از ابعاد بدنی، روانشناختی و جامعه‌شناختی انسان را گرد هم آورده و قلمرویی برای توسعۀ پایدار سلامت فراهم آورد. این رویکرد درمانی، برخلاف زیست پزشکی که عمیقاً وابسته به فن‌آوری پیشرفتۀ مادی است و از طریق مداخلات فیزیکی و شیمیایی بر سلامت اثر می‌گذارد، متکی به فن‌آوری روان‌تنی، یعنی توسعۀ آگاهی فرد، کار با توجه، شناخت، رفتار، تنظیم هیجان، تجربه بدنی و عوامل محیطی است.
در این راستا چگونگی شکل گیری زبان، شناخت و ذهن از مسیر تاثرات بدنی و تحریک حس ها و فرایندهای حرکتی مهم تلقی می شود، بدنمندی فرایندی است که از طریق آن دستگاه شناختی پدیدار می شود و اتفاقا در درمان های این حیطه مد نظر قرار میگیرد.
قرار بر این است که در این مرکز از مدل های درمانی مبتنی بر شواهد علمی روز(نظیر روان درمانی بدن مندی، روان درمانی سوماتیک، درمان های مبتنی بر هشیاری فراگیر و …) در درمان و کنترل این بیماری ها استفاده شود.
روش های درمانی
- روان درمانی بدنمندی(Embodiment psychotherapy)
- روان درمانی بدنی(Somatic psychotherapy)
- یوگا (Yoga)
- سایکو درام(Psychoderam)
- هیپنوتیزم (Hypnosis)
- درمان های رفتاری شناختی (Cognitive behavior therapy)
- درمان های مبتنی بر تنظیم عصبی (Neurofeedback)
- ذهن آگاهی (Mindfulness)
- مراقبه (Meditation)
مزایا و اهداف
- ایجاد تعادل میان ابعاد روانی و جسمانی زندگی.
- تقویت احساس کنترل و تسلط بر استرس‌های روزمره.
- بهبود کیفیت زندگی و افزایش بازدهی ذهنی و جسمی.
- کمک به افراد در فرآیند بهبودی پس از آسیب‌های روانی یا جسمی.
بخش درمان‌های ذهن ـ بدن، با ترکیب علم و تجربه، مسیری را برای بهبودی کامل‌تر و آرامش پایدار در زندگی شما ایجاد می‌کند.
درمان های نوین ذهن و بدن در موسسه روانشناسی جریان زندگی
درمان‌های ذهن و بدن به رویکردهایی گفته می‌شود که تعامل تجربه روانی، رفتار و فرایندهای جسمی را در نظر می‌گیرند. روان‌درمانی بدن‌محور ممکن است توجه به احساس‌های بدنی را در کنار گفت‌وگو و تنظیم هیجان به کار گیرد. مناسب‌بودن آن به آموزش درمانگر، هدف مراجعه و شرایط فرد بستگی دارد.
ذهن‌آگاهی تمرین توجه به تجربه اکنون بدون قضاوت فوری است. مدیتیشن برای کاهش استرس ممکن است برای برخی افراد مفید باشد، اما جایگزین درمان پزشکی یا روانشناختی لازم نیست. روان‌درمانی سوماتیک نیز اصطلاحی گسترده است و شواهد روش‌های مختلف آن یکسان نیستند.
کاربرد درمان های نوین ذهن و بدن
- آموزش تنظیم استرس و توجه به نشانه‌های بدنی.
- افزایش آگاهی از ارتباط هیجان، فکر و واکنش جسمی.
- استفاده مکمل در کنار روان‌درمانی یا مراقبت پزشکی.
- تقویت مهارت‌های آرام‌سازی و خودمراقبتی متناسب.
ذهن‌آگاهی و مدیتیشن برای کاهش استرس
تمرین‌ها بهتر است کوتاه، تدریجی و متناسب با فرد باشند. برای بعضی افراد، تمرکز شدید بر بدن یا تجربه درونی ممکن است ناراحت‌کننده باشد؛ در این صورت تمرین باید متوقف و با متخصص مطرح شود. مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا درباره شواهد و ایمنی این روش‌ها در راهنمای روش‌های ذهن و بدن توضیح داده است.
ایمنی درمان‌های ذهن و بدن
| مورد | اقدام |
|---|---|
| بیماری جسمی | ادامه ارزیابی و درمان پزشکی. |
| سابقه تروما | انتخاب تمرین تدریجی با درمانگر آموزش‌دیده. |
| یوگا یا حرکت | تطبیق با محدودیت‌های جسمی و نظر پزشک. |
برای روان‌درمانی صفحه مشاوره فردی، برای بررسی پزشکی صفحه خدمات روان‌پزشکی و برای روش‌های مغزی صفحه نوروتراپی را ببینید.
سؤالات متداول درمان‌های ذهن و بدن
آیا این روش‌ها بیماری جسمی را درمان می‌کنند؟
نباید جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی شوند. ممکن است به‌عنوان روش مکمل برای برخی علائم یا کیفیت زندگی بررسی شوند.
آیا مدیتیشن برای همه مناسب است؟
خیر. شرایط روانی و جسمی و واکنش فرد باید در انتخاب و شدت تمرین در نظر گرفته شوند.
دریافت خدمات ذهن و بدن
برای ارزیابی اولیه از صفحه درخواست مشاوره اقدام کنید.